Një vit pas 7 tetorit: Marrëdhëniet BE-Izrael nën tendosje

Një vit pas sulmeve vdekjeprurëse të Hamasit ndaj Izraelit më 7 tetor 2023, të cilat lanë mbi 1,200 të vdekur dhe më shumë se 250 pengje, marrëdhëniet midis Bashkimit Evropian dhe Izraelit janë bërë gjithnjë e më të tensionuara. Përgjigja fillestare evropiane ndaj sulmeve ishte ajo e solidaritetit me Izraelin, ku BE-ja shprehu dënimin e saj të qartë dhe pohoi të drejtën e Izraelit për të mbrojtur veten. Megjithatë, ndërsa ofensiva ushtarake e Izraelit në Gaza ka vazhduar, uniteti brenda BE-së se si t'i qasemi konfliktit është dobësuar.

Solidariteti i BE-së shpërthen rreth debatit për armëpushimin

Menjëherë pas sulmeve, udhëheqësit evropianë shfaqën një moment të rrallë uniteti, duke qëndruar në mënyrë të vendosur në mbështetje të së drejtës së Izraelit për vetëmbrojtje. Kjo mbështetje, megjithatë, filloi të thyhej ndërsa lufta u përshkallëzua. Çështja nëse duhet bërë thirrje për një armëpushim të plotë apo pauza të përkohshme humanitare në armiqësi, ka ndarë vendet anëtare të BE-së. Vende si Gjermania dhe Republika Çeke i rezistuan thirrjeve për një armëpushim, duke argumentuar se kjo do të minonte të drejtën e Izraelit për t'u mbrojtur. Në të kundërt, vende si Spanja dhe Irlanda kërkuan veprime të menjëhershme për të ndalur dhunën, duke reflektuar përçarjen në rritje brenda BE-së se si të trajtohet konflikti.

Në të njëjtën kohë, liderët evropianë, përfshirë Ministren e Jashtme gjermane, Annalena Baerbock, kanë shprehur shqetësime për rritjen e numrit të viktimave të civilëve në Gaza dhe politikat e vazhdueshme të vendbanimeve të Izraelit në Bregun Perëndimor. Situata humanitare ka tërhequr vëmendjen globale, me shumë thirrje që Izraeli të ushtrojë përmbajtje në veprimet e tij ushtarake.

Shqetësimet humanitare në Gaza dhe kritika evropiane

Ofensiva tokësore izraelite në Gaza ka acaruar më tej marrëdhëniet BE-Izrael. Sipas raporteve nga ministria e shëndetësisë e drejtuar nga Hamasi, mbi 41,000 njerëz kanë vdekur si rezultat i konfliktit të vazhdueshëm. Ndërsa Izraeli vazhdon të pretendojë të drejtën e tij për të shënjestruar Hamasin, një grup i cilësuar si një organizatë terroriste nga BE-ja dhe vendet e tjera perëndimore, numri i lartë i viktimave civile ka ndryshuar opinionin publik evropian.

Shefi i politikës së jashtme të BE-së, Josep Borrell, ka theksuar situatën katastrofike humanitare në Gaza, duke i bërë thirrje Izraelit të tregojë kujdes më të madh në mbrojtjen e civilëve. Pavarësisht këtyre shqetësimeve, Izraeli mbetet i vendosur në qëndrimin e tij, duke pretenduar se Hamasi përdor civilët si mburoja, duke komplikuar operacionet ushtarake në zonat me popullsi të dendur.

Përgjigja e ndarë evropiane ndaj konfliktit

Udhëheqësit evropianë po përballen tani me implikimet afatgjata të konfliktit. Shumë prej tyre janë kritikë ndaj politikave të Izraelit, por ngurrojnë të vendosin sanksione më të ashpra ose të marrin masa më të forta. BE-ja vendosi sanksione të kufizuara ndaj kolonëve izraelitë në Bregun Perëndimor më parë në vitin 2024, duke përmendur shkeljet e të drejtave të njeriut kundër palestinezëve, por këto veprime nuk janë shtrirë në konfliktin më të gjerë.

Gjermania, e cila tradicionalisht ka qenë një mbështetëse e fortë e Izraelit, vazhdon të luajë një rol të rëndësishëm në diskutimet e BE-së. Megjithatë, shqetësimi në rritje i publikut për krizën humanitare në Gaza e ka bërë qeverinë gjermane të kujdesshme në qasjen e saj diplomatike. Ministri i Jashtëm Baerbock, duke rikonfirmuar mbështetjen e Gjermanisë për Izraelin, ka theksuar se vetëm veprimet ushtarake nuk do të sjellin paqe në rajon.

Protestat dhe tensionet e vazhdueshme në Evropë

Lufta Izrael-Hamas ka ndikuar gjithashtu në shoqëritë evropiane, me protesta pro-izraelite dhe pro-palestineze që ndodhin shpesh nëpër qytetet e mëdha, veçanërisht në Gjermani dhe Francë. Në Berlin, demonstratat në mbështetje të të dyja palëve të konfliktit janë shënuar nga përplasjet mes protestuesve. Demonstratat pro-palestineze, disa prej të cilave kanë shfaqur retorikë që mohojnë të drejtën e Izraelit për të ekzistuar, kanë rritur shqetësimet për rritjen e antisemitizmit në Evropë.

Komuniteti hebre në Gjermani, tashmë i ndjeshëm ndaj incidenteve në rritje antisemitike, ka raportuar se ndihet gjithnjë e më i pasigurt që nga përshkallëzimi i konfliktit. Studentët dhe institucionet hebreje janë përballur me kërcënime dhe numri i krimeve antisemite është rritur ndjeshëm, me më shumë se 370 raste të raportuara vetëm në Berlin gjatë gjysmës së parë të vitit 2024.

Nga ana tjetër, palestinezët në Gjermani janë shprehur të zhgënjyer me atë që ata e shohin si mungesë ndjeshmërie nga publiku dhe media. Ata ndjejnë se zërat e tyre po margjinalizohen në debatin më të gjerë rreth konfliktit, duke çuar në një ndjenjë tjetërsimi brenda vendit.

E ardhmja e marrëdhënieve BE-Izrael

Ndërsa BE-ja vazhdon të avokojë për një zgjidhje me dy shtete si e vetmja zgjidhje praktike për konfliktin, ky pozicion duket gjithnjë e më i vështirë për t'u realizuar. Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu e ka hedhur poshtë vazhdimisht idenë e një shteti palestinez dhe shumica e parlamentit izraelit e ka kundërshtuar me vendosmëri zgjidhjen me dy shtete.

Brenda BE-së përballet me sfida në mbajtjen e një qëndrimi të unifikuar. Disa shtete anëtare, duke përfshirë Irlandën dhe Spanjën, e kanë njohur shtetësinë palestineze, duke e komplikuar më tej qasjen e BE-së. Në të njëjtën kohë, BE-ja mbetet partneri më i madh tregtar i Izraelit dhe lidhjet diplomatike, veçanërisht përmes Marrëveshjes së Asociimit BE-Izrael, ofrojnë një levë të rëndësishme që blloku ende nuk duhet ta përdorë plotësisht.

Duke parë përpara, marrëdhëniet e tensionuara midis BE-së dhe Izraelit ka të ngjarë të vazhdojnë nëse nuk arrihet një përparim në procesin e paqes. Me liderët evropianë të ndarë dhe Izraelin që mbetet i vendosur në strategjinë e tij ushtarake, gjetja e një rruge përpara që kënaq të gjitha palët duket gjithnjë e më sfiduese.