Turbulenca fiskale në Gjermani: kriza buxhetore dhe implikimet e saj më të gjera

Gjermania aktualisht po përballet me një krizë të konsiderueshme buxhetore, duke paraqitur sfida për qeverinë e kancelarit Olaf Scholz dhe duke ngritur shqetësime për ndikimin e mundshëm në politika të ndryshme dhe ekonominë në përgjithësi.

Kriza u shfaq në mes të nëntorit, kur gjykata kushtetuese gjermane vendosi se financimi për buxhetin e vitit 2024, i shpallur në korrik, nuk ishte me burim ligjor. Plani i qeverisë përfshinte rishpërndarjen e 60 miliardë eurove nga masat emergjente të koronavirusit në "fondin e transformimit të klimës" (KTF). Ky vendim ka krijuar një mungesë prej 17 miliardë eurosh në buxhet, duke nxitur diskutime urgjente midis figurave kryesore politike, duke përfshirë Scholz, Ministrin e Financave Christian Lindner dhe Ministrin për Çështjet Ekonomike dhe Veprimin Klimatik Robert Habeck.

Në qendër të krizës është frena e borxhit të Gjermanisë (Schuldenbremse), duke kufizuar huamarrjen e qeverisë në jo më shumë se 0.35 për qind të PBB-së. E prezantuar në vitin 2009 për të stabilizuar ekonominë pas krizës financiare, kohët e fundit është bërë një pikë e diskutueshme. Ndërsa Lindner ka treguar se viti 2023 do të jetë një "vit urgjence", duke lejuar një kapërcim të këtij kufiri, ai ka përjashtuar të njëjtën gjë për vitin 2024, duke shkaktuar frikën e masave shtrënguese të afërta.

Mungesa e buxhetit kërcënon disa politika, veçanërisht nismat e fondit të transformimit të klimës. Tashmë, qeveria ka njoftuar ndërprerjen e kufirit të çmimit të gazit dhe energjisë elektrike nga 31 dhjetori 2023. Kjo politikë, duke kufizuar çmimet e energjisë për të ndihmuar familjet pas pushtimit të Ukrainës, do të çojë në rritje të kostove për konsumatorët. Për më tepër, rinovimet e planifikuara të shinave hekurudhore të Deutsche Bahn dhe subvencionet për blerjet e makinave elektrike janë në rrezik.

Një studim i Institutit Gjerman për Kërkime Ekonomike Ekologjike paralajmëron se dështimi për të trajtuar në mënyrë adekuate ndryshimet klimatike mund t'i kushtojë vendit deri në 900 miliardë euro dëm ekonomik deri në vitin 2050. Në të kundërt, zbatimi në kohë i politikave mund ta reduktojë këtë në 280 miliardë euro.

Kriza buxhetore ka shkaktuar reagime të ndryshme në të gjithë Evropën. Disa, duke kujtuar qëndrimin e mëparshëm të Gjermanisë gjatë krizave financiare në vende të tjera të BE-së, e shohin situatën me një përzierje ironie dhe shqetësimi. Për shembull, sugjerime si ato të bëra gjatë betejave financiare të Greqisë, të tilla si shitjet e aseteve, janë rishfaqur në një kontekst tjetër.

Kriza ka vënë në qendër të vëmendjes edhe praktikat fiskale të Gjermanisë, të cilat dikur konsideroheshin shembullore në Evropë. Kritikët brenda dhe jashtë Gjermanisë kanë sugjeruar se respektimi i ngurtë i rregullave fiskale mund të jetë i vjetëruar, veçanërisht duke marrë parasysh vargun e krizave me të cilat u përballën në vitet 2020.

Një ndryshim kryesor midis situatës së Gjermanisë dhe skenarëve si mbyllja e qeverisë së SHBA-së është dispozita në Ligjin Bazë Gjerman (Grundgesetz). Ai i lejon qeverisë të mbajë operacionet edhe pa një buxhet në kohë, duke parandaluar ndalimin e plotë të aktiviteteve qeveritare.

Ministria e Ekonomisë parashikon se mosshfrytëzimi i fondeve nga fondi i klimës dhe transformimit dhe Fondi i Stabilizimit Ekonomik (WSF) mund të ulë rritjen e PBB-së së Gjermanisë deri në 0.6 pikë përqindjeje.

Ndërsa qeveria gjermane punon për të orientuar drejt kësaj sfide fiskale, implikimet më të gjera për ekonominë e BE-së dhe rolin e Gjermanisë në të po bëhen gjithnjë e më të dukshme. Rezultati i këtyre negociatave buxhetore jo vetëm që do të formësojë politikat e brendshme të Gjermanisë, veçanërisht në aksionin për klimën dhe sigurinë sociale, por gjithashtu do të ndikojë në stabilitetin ekonomik dhe pozicionin e saj brenda Bashkimit Evropian.